Hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe dành cho người bệnh và người nhà tại khoa Bệnh da Tổng hợp: Viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang: Nhận biết - Xử trí - Phòng ngừa

Nhằm nâng cao kiến thức chăm sóc sức khỏe cho người bệnh điều trị nội trú, khoa Bệnh da Tổng hợp phối hợp với Phòng Điều dưỡng và Phòng Công tác xã hội thường xuyên tổ chức các buổi truyền thông giáo dục sức khỏe với nhiều chủ đề thiết thực.

Vừa qua, khoa đã tổ chức buổi truyền thông với chủ đề "Viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang: Nhận biết - Xử trí - Phòng ngừa", thu hút sự tham gia tích cực của đông đảo người bệnh và người nhà đang điều trị nội trú tại khoa.

Viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang là một bệnh da thường gặp, đặc biệt vào mùa mưa và thời điểm giao mùa, khi kiến ba khoang phát triển mạnh và thường bay vào nhà theo ánh sáng đèn vào ban đêm. Nếu không được xử trí đúng cách, người bệnh có thể gặp các tổn thương da lan rộng, đau rát, bội nhiễm hoặc để lại rối loạn sắc tố sau viêm, ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Trước buổi truyền thông, khoa Bệnh da Tổng hợp tổ chức họp Hội đồng người bệnh cấp khoa dưới sự chủ trì của ThS. ĐD. Đào Thu Thủy – Điều dưỡng trưởng khoa.

Tại buổi họp, người bệnh và người nhà được phổ biến nội quy khoa phòng, quyền và nghĩa vụ của người bệnh, các quy định bảo đảm an toàn trong quá trình điều trị. Đồng thời, người bệnh có cơ hội trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế về những vấn đề còn băn khoăn trong quá trình điều trị, chăm sóc và sinh hoạt tại khoa.

Những ý kiến đóng góp của người bệnh được ghi nhận đầy đủ nhằm góp phần cải tiến chất lượng dịch vụ, nâng cao chất lượng chăm sóc và hướng tới sự hài lòng của người bệnh.

Sau phần họp Hội đồng người bệnh, CNĐD. Nguyễn Hoàng Anh – Điều dưỡng khoa Bệnh da Tổng hợp đã trực tiếp trình bày chuyên đề "Viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang: Nhận biết - Xử trí - Phòng ngừa".

Tại buổi truyền thông, người bệnh và người nhà được giới thiệu những kiến thức cơ bản về đặc điểm của kiến ba khoang, cơ chế gây bệnh cũng như các dấu hiệu nhận biết sớm.

Kiến ba khoang là côn trùng thuộc họ Staphylinidae. Bản thân kiến không cắn và không đốt. Tuy nhiên, khi kiến bị đập, chà xát hoặc vô tình nghiền nát trên da, dịch cơ thể của kiến chứa độc tố pederin sẽ tiếp xúc với da và gây phản ứng viêm.

Các biểu hiện thường xuất hiện sau vài giờ đến khoảng 24–48 giờ kể từ khi tiếp xúc, bao gồm:

• Da đỏ thành vệt hoặc thành đám.
• Cảm giác nóng rát, đau hoặc ngứa.
• Xuất hiện mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ trên nền da đỏ.
• Tổn thương thường gặp ở các vùng da hở như mặt, cổ, vai, tay hoặc chân.
• Một số trường hợp xuất hiện tổn thương đối xứng (kissing lesions) khi vùng da lành tiếp xúc với vùng da còn dính độc tố.

Báo cáo viên cũng lưu ý người bệnh dễ nhầm viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang với zona thần kinh, bỏng nhiệt hoặc các bệnh viêm da khác, dẫn đến tự điều trị không đúng cách và làm tổn thương nặng hơn.

Một trong những nội dung được người bệnh quan tâm nhất là cách xử trí ban đầu khi nghi ngờ tiếp xúc với kiến ba khoang.

Người bệnh được hướng dẫn:

• Nếu phát hiện kiến ba khoang trên da, không dùng tay đập hoặc miết kiến.
• Thổi nhẹ hoặc dùng giấy, vật mềm để gạt kiến ra khỏi cơ thể.
• Rửa ngay vùng da nghi ngờ tiếp xúc bằng nước sạch và xà phòng để loại bỏ độc tố còn bám trên da.
• Tránh chạm tay vào vùng tổn thương và không gãi để hạn chế lan độc tố, giảm nguy cơ bội nhiễm.
• Không tự ý bôi các loại thuốc dân gian, lá cây hoặc hóa chất lên vùng tổn thương.

Đối với các trường hợp tổn thương lan rộng, đau rát nhiều, xuất hiện mủ hoặc tổn thương ở vùng mắt, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Báo cáo viên cũng nhấn mạnh việc sử dụng thuốc bôi hoặc thuốc uống cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý mua hoặc sử dụng thuốc khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.

Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh, người bệnh được khuyến cáo:

• Đóng cửa, kéo rèm hoặc lắp lưới chống côn trùng vào buổi tối.
• Hạn chế bật nhiều đèn sáng gần cửa sổ khi không cần thiết vì kiến ba khoang bị thu hút bởi ánh sáng.
• Kiểm tra quần áo, khăn, chăn màn trước khi sử dụng.
• Khi làm việc ngoài đồng ruộng hoặc nơi có nhiều cây cỏ nên mặc quần áo dài tay, sử dụng găng tay và các phương tiện bảo hộ phù hợp.
• Giữ vệ sinh môi trường sống, phát quang bụi rậm và hạn chế để cỏ mọc um tùm quanh nhà nhằm giảm nơi trú ngụ của kiến ba khoang.
• Hướng dẫn trẻ em không chơi hoặc bắt các loại côn trùng lạ.

Trong phần thảo luận, người bệnh và người nhà đã đặt nhiều câu hỏi liên quan đến cách phân biệt viêm da do kiến ba khoang với zona thần kinh, thời gian điều trị, nguy cơ để lại sẹo cũng như cách chăm sóc da tại nhà. Các câu hỏi đều được báo cáo viên giải đáp cụ thể, giúp người bệnh hiểu rõ hơn về bệnh và yên tâm trong quá trình điều trị.

Chia sẻ từ người bệnh:

• "Trước đây tôi cứ nghĩ kiến ba khoang cắn nên mới bị bỏng da. Sau buổi truyền thông, tôi mới biết nguyên nhân là do độc tố của kiến khi bị chà xát trên da và biết cách xử trí đúng ngay từ đầu."
• "Buổi truyền thông rất dễ hiểu, giúp tôi biết cách phòng tránh. Từ nay nếu gặp kiến ba khoang, tôi sẽ không dùng tay đập mà sẽ gạt nhẹ để tránh tiếp xúc với độc tố."
• "Tôi cũng hiểu hơn về việc không nên tự ý bôi thuốc hoặc áp dụng các mẹo dân gian khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ."

Kết quả đạt được sau buổi truyền thông:

Thông qua buổi truyền thông, người bệnh và người nhà đã được trang bị những kiến thức cơ bản về:

• Đặc điểm của kiến ba khoang và cơ chế gây bệnh.
• Dấu hiệu nhận biết sớm viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang.
• Cách xử trí ban đầu đúng khi tiếp xúc với kiến.
• Các biện pháp chăm sóc và phòng ngừa bệnh.
• Tầm quan trọng của việc thăm khám và điều trị tại cơ sở chuyên khoa khi cần thiết.

Buổi truyền thông đã giúp người bệnh và người nhà nâng cao nhận thức, chủ động hơn trong việc nhận biết, xử trí ban đầu và phòng ngừa viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang, đồng thời tăng cường sự phối hợp với nhân viên y tế trong quá trình điều trị.

Hướng tới chăm sóc người bệnh toàn diện

Truyền thông giáo dục sức khỏe là một trong những hoạt động thường quy của khoa Bệnh da Tổng hợp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh toàn diện. Bên cạnh điều trị, việc cung cấp kiến thức giúp người bệnh chủ động chăm sóc bản thân, phòng ngừa bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trong thời gian tới, khoa sẽ tiếp tục duy trì và triển khai nhiều chuyên đề truyền thông về các bệnh da liễu thường gặp, góp phần nâng cao nhận thức của người dân, tăng cường hiệu quả điều trị và đồng hành cùng người bệnh trong quá trình chăm sóc sức khỏe.

Viết bài: Khoa Bệnh da tổng hợp

Đăng bài: Phòng Công tác xã hội